Hoàn thiện chế độ làm việc, tạo động lực cho nhà giáo giáo dục nghề nghiệp

Chuẩn hóa giờ giảng, tăng quyền tự chủ cho cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Nhận định về những điểm mới trong Thông tư 05/2026/TT-BGDĐT quy định chế độ làm việc cho nhà giáo giáo dục nghề nghiệp, ông Trần Việt Hùng - Hiệu trưởng Trường trung cấp nghề Giao thông công chính Hà Nội cho biết:

Trước đây, khung giờ chuẩn giảng dạy được quy định với hệ cao đẳng từ 350-450 giờ, trung cấp từ 400-510 giờ và sơ cấp từ 450-580 giờ; hiệu trưởng được quyền quyết định trong khung và có cơ chế quy đổi giờ chuyên môn.

Thông tư 05/2026/TT-BGDĐT đã chuẩn hóa cách tính giờ chuẩn theo hướng minh bạch hơn, làm rõ nguyên tắc quy đổi đối với giảng dạy trực tuyến, đồng thời tăng tính linh hoạt theo đặc thù từng ngành nghề và rà soát lại tỷ lệ giảm giờ cho cán bộ quản lý theo hướng hợp lý hơn.

Những điều chỉnh này được kỳ vọng giúp giảm tình trạng cào bằng, phân bổ khối lượng công việc công bằng hơn và phù hợp với xu hướng đào tạo số, học tập kết hợp.

Bên cạnh đó, Thông tư 05/2026/TT-BGDĐT tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp khi nhấn mạnh vai trò của hiệu trưởng trong việc ban hành quy định chi tiết nội bộ, quy đổi giờ chuyên môn dựa trên điều kiện thực tế và chủ động bố trí thời gian nghỉ hè theo kế hoạch năm học.

So với các quy định trước đây, cách tiếp cận của thông tư mới chuyển dần từ việc quy định chi tiết cứng sang quy định theo khung, đồng thời giao quyền chủ động nhiều hơn cho nhà trường.

Theo ông Trần Việt Hùng, điều này phù hợp với cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập, góp phần tăng trách nhiệm giải trình và tạo động lực cho quản trị linh hoạt.

Một điểm đáng chú ý khác là Thông tư 05 làm rõ hơn nghĩa vụ nghiên cứu và bồi dưỡng chuyên môn của nhà giáo.

Nếu trước đây thời gian dành cho hoạt động này được quy định tương đối cố định (8 tuần đối với giảng viên cao đẳng và 4 tuần đối với giáo viên trung cấp), thì định hướng mới gắn hoạt động bồi dưỡng với chuẩn nghề nghiệp, gắn nghiên cứu với chuyển giao kỹ năng nghề và khuyến khích tạo ra các sản phẩm có tính ứng dụng thực tiễn.

Theo ông Hùng, cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển dịch từ yêu cầu “đủ giờ” sang “đủ năng lực”, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ và tăng cường gắn kết giữa đào tạo với doanh nghiệp.

Ngoài ra, việc quản lý dạy thêm giờ cũng được siết chặt hơn. Trước đó, quy định đã giới hạn số giờ dạy thêm không vượt quá 50% định mức, nhưng trong Thông tư mới, việc thanh toán vượt giờ được kiểm soát chặt chẽ hơn, gắn với hiệu quả công việc nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng dạy thêm để tăng thu nhập. Điều này được kỳ vọng giúp minh bạch tài chính, hạn chế tình trạng “chạy giờ” và bảo đảm sức khỏe cho nhà giáo.

Đặc biệt, Thông tư cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc ban hành quy chế nội bộ, kiểm soát khối lượng giảng dạy, công khai việc phân công giờ chuẩn và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ.

Ông Trần Việt Hùng cho rằng, đây là thay đổi quan trọng khi trách nhiệm của hiệu trưởng không chỉ dừng ở quyền quản lý mà còn gắn với trách nhiệm pháp lý rõ ràng trong tổ chức thực hiện.

Tạo tác động tích cực cho nhà giáo và toàn hệ thống giáo dục nghề nghiệp

Nhận định về những tác động tích cực của Thông tư 05/2026/TT-BGDĐT, ông Trần Việt Hùng cho rằng quy định mới mang lại nhiều lợi ích cho cả nhà giáo, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và toàn hệ thống.

Đối với đội ngũ nhà giáo, Thông tư góp phần bảo đảm sự công bằng hơn trong phân công giờ giảng, đồng thời làm rõ các quy định liên quan đến chế độ nghỉ hè và hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, qua đó gắn kết chặt chẽ hơn giữa nhiệm vụ giảng dạy với quá trình phát triển nghề nghiệp của giáo viên.

Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Thông tư tạo điều kiện tăng quyền tự chủ trong quản lý và tổ chức hoạt động đào tạo, cho phép các đơn vị linh hoạt hơn theo đặc thù ngành nghề và thuận lợi trong việc triển khai các hình thức đào tạo trực tuyến.

Ở tầm hệ thống, những điều chỉnh này góp phần tăng cường sự đồng bộ trong quản lý giáo dục nghề nghiệp với hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời nâng cao chuẩn chất lượng đội ngũ nhà giáo và tăng cường trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo.