Tuyển sinh đại học 2026: Nhiều điểm mới hướng tới ổn định và bền vững

Theo Giáo dục thời đại - GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) chia sẻ những điểm mới trong công tác tuyển sinh năm 2026.

Thí sinh tham dự ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp năm 2025 tại Đại học Bách khoa Hà Nội.

Bổ sung ngưỡng điểm thi tốt nghiệp

* Ông có thể cho biết tổng thể về những sửa đổi, bổ sung của dự thảo Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và tuyển sinh trình độ cao đẳng Giáo dục Mầm non mà Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến?

- Như chúng ta biết, Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị nêu rõ, giáo dục đại học là nòng cốt phát triển nhân lực trình độ cao, nhân tài, thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đổi mới tuyển sinh đại học theo hướng đánh giá đúng năng lực người học, bảo đảm kiểm soát thống nhất chuẩn đầu vào của các ngành đào tạo.

Cùng với đó, Luật Giáo dục đại học 125/2025/QH15 quy định việc tuyển sinh bảo đảm nguyên tắc công bằng, khách quan, công khai, minh bạch, có lộ trình phù hợp khi điều chỉnh, bảo đảm quyền lợi của người dự tuyển.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành quy chế tuyển sinh các trình độ của giáo dục đại học. Đây là cơ sở chính trị và cơ sở pháp lý quan trọng để sửa đổi, bổ sung Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và tuyển sinh trình độ cao đẳng Giáo dục Mầm non theo hướng tuyển chọn đúng người học, kiểm soát và nâng cao chất lượng đầu vào.

Do đó, những nội dung, điều chỉnh của Quy chế từ nguồn tuyển, phương thức xét tuyển, kiểm soát đầu vào toàn diện hơn, bảo đảm các nguyên tắc công bằng, khách quan, minh bạch, giảm chi phí và tiết kiệm xã hội, giảm áp lực, gắn quyền lợi và trách nhiệm của thí sinh tham gia xét tuyển, tăng cường tự chủ và tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục đại học và về tổng thể hướng tới sự ổn định và bền vững trong công tác tuyển sinh. Dự thảo đang được lấy ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học, các cơ sở đào tạo, các Bộ, Ngành liên quan.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo- Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT. Ảnh Thu Lương.

* Một trong những điểm mới của dự thảo Quy chế tuyển sinh là quy định phương thức xét tuyển kết quả học tập cấp THPT (học bạ). Ông có thể chia sẻ thêm về quy định này?

- Dự thảo đề xuất, đối với phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT (học bạ): tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập của 6 học kì (lớp 10, lớp 11 và lớp 12) của tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30.

Nguồn tuyển của phương thức này là các thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn Toán, Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16 điểm theo thang điểm 30. Quy định này không áp dụng đối với thí sinh được đặc cách hoặc được miễn thi tốt THPT.

Trước hết, phải thừa nhận là, xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT (học bạ THPT) đã tồn tại hơn 10 năm qua. Phương thức này luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và thời gian qua phương thức xét tuyển này chủ yếu dựa trên kết quả học tập của học sinh ở lớp 12.

Dự thảo Quy chế hiện nay thực hiện đúng chủ trương đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh thông qua kết quả học tập đủ ba năm THPT. Thêm vào đó, phương thức này bổ sung thêm điều kiện cần là học sinh phải đạt 16 điểm cho 3 môn trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm môn Toán và môn Ngữ văn và một môn thi khác).

Điều này đảm bảo thí sinh không lơ là học tập năm lớp 12 vì thiết kế chương trình THPT thì kiến thức lớp 12 là kiến thức nền tảng quan trọng kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học.

Quy định này không chỉ giúp học sinh học tập nghiêm túc lớp 12, sẵn sàng cho kỳ thi tốt nghiệp mà còn giúp thí sinh có hành trang vững chắc khi trúng tuyển và khả năng hoàn thành tốt chương trình đào tạo bậc đại học.

Mức điểm 16 cũng là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học tuyển sinh và xa hơn nữa là hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đạt chỉ số 260 sinh viên trên 1 vạn dân của một quốc gia phát triển theo lộ trình tiến tới năm 2030.

Hoạt động tư vấn tuyển sinh của Trường Đại học Thăng Long năm 2026. Ảnh: NTCC.

Sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh

* Tại sao dự thảo lần này đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển) không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng?

- Qua kết quả thống kê hằng năm, chúng tôi nhận thấy có khoảng gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường đại học sử dụng thời gian qua. Tuy nhiên, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển bằng phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT hoặc kết hợp đồng thời thi tuyển và xét tuyển học bạ.

Một số phương thức tuyển sinh nhiều năm có rất ít thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển nhưng lại gây khó khăn cho phụ huynh và thí sinh khi tìm hiểu về tuyển sinh đại học, làm lãng phí sức người, sức của.

Với mục tiêu đơn giản hóa phương thức tuyển sinh, tăng cường cải cách thủ tục hành chính và để thí sinh, phụ huynh hiểu đúng, dễ tiếp cận đối với các phương thức tuyển sinh của cơ sở giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng.

Việc này đã được thảo luận và lấy ý kiến các đại diện cơ sở đào tạo tại các buổi tọa đàm xây dựng dự thảo Quy chế tuyển sinh và nhận được sự đồng thuận cao. Với 5 phương thức xét tuyển (chưa bao gồm phương thức tuyển thẳng) đã bao gồm trên 95% thí sinh trúng tuyển thời gian qua; giảm số phương thức không chỉ có tác động lớn đến quá trình đơn giản hóa tuyển sinh mà còn tiết kiệm chi phí, minh bạch hóa và tạo sự công bằng hơn cho các thí sinh.

Xin cảm ơn ông!