Những bước tiến bền vững trong công tác xóa mù chữ

calendar-icon 10/12/25 08:45
Tác giả: Minh Phong

Theo Giáo dục thời đại - 5 năm qua, công tác phổ cập giáo dục và xóa mù chữ ghi nhận những kết quả nổi bật, khẳng định sự ưu tiên của ngành Giáo dục với công tác này.

Công tác phổ cập giáo dục và xóa mù chữ ghi nhận những kết quả nổi bật. Ảnh minh họa/internet.

Nỗ lực xóa mù chữ, giảm chênh lệch vùng miền

Báo cáo của Bộ GD&ĐT cho thấy các chỉ số đầu vào, đầu ra, tỉ lệ huy động học sinh và chất lượng giáo dục ở các cấp đều tăng trưởng tích cực, đặc biệt ở những địa phương còn nhiều khó khăn về kinh tế – xã hội.

Dù tỉ lệ trẻ trong độ tuổi đến trường tăng tại nhiều địa bàn, song nhờ làm tốt công tác điều tra phổ cập, dự báo chính xác biến động dân số học đường, các địa phương đã kịp thời bố trí nguồn lực, đầu tư cơ sở vật chất và bổ sung đội ngũ giáo viên. Nhờ đó, các trường học cơ bản đáp ứng được yêu cầu về sĩ số theo quy định, bảo đảm chất lượng dạy – học và mục tiêu phổ cập bền vững.

Kết quả này phản ánh sự đầu tư đồng bộ của các tỉnh/thành phố vào hệ thống trường lớp, chương trình hỗ trợ học sinh yếu thế, cũng như chính sách thu hút – bồi dưỡng giáo viên.

Năm học 2024 – 2025, Việt Nam tiếp tục duy trì tỉ lệ huy động trẻ em đến trường thuộc nhóm cao nhất khu vực.

• Cấp tiểu học: 99,7% trẻ em trong độ tuổi đến lớp đúng quy định.

• Chuyển tiếp từ tiểu học lên THCS: tỉ lệ đạt 98,23%.

Các địa phương không chỉ duy trì chuẩn phổ cập mà còn phấn đấu đạt mức độ cao hơn. Công tác vận động học sinh, đặc biệt là trẻ có hoàn cảnh khó khăn, trẻ khuyết tật, được triển khai hiệu quả, giúp mọi trẻ em đều có cơ hội tiếp cận giáo dục cơ bản.

Miền núi và vùng khó khăn đạt bước tiến vượt bậc

Ở các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên – nơi điều kiện kinh tế, giao thông và hạ tầng còn nhiều hạn chế – tiến bộ trong phổ cập giáo dục được đánh giá rất ấn tượng.

• 100% xã trong toàn khu vực đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi.

• Tỉ lệ huy động trẻ 5 tuổi ra lớp đạt từ 98% đến 100%.

• 97,7% trẻ 5 tuổi được học 2 buổi/ngày; 95,1% được ăn bán trú.

• Tỉ lệ trẻ suy dinh dưỡng duy trì ở mức dưới 10%.

Nhiều địa phương còn thực hiện tốt các chính sách của Chính phủ như hỗ trợ ăn trưa cho trẻ mẫu giáo, hỗ trợ giáo viên dạy tăng cường tiếng Việt, tổ chức lớp ghép, trợ cấp cho trẻ em là con công nhân tại khu công nghiệp. Đây là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào lớp 1.

Toàn quốc đã huy động 261.130 người tham gia học xóa mù chữ. Ảnh minh họa/internet.

Lan tỏa từ cộng đồng đến vùng sâu, vùng biên giới

Trong 5 năm thực hiện Chương trình quốc gia xóa mù chữ, tỉ lệ biết chữ ở nhóm tuổi 15 – 60 tiếp tục tăng hằng năm. Các tỉnh/thành phố trên cả nước đều duy trì 100% đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 1, trong đó có 55/63 tỉnh (87,3%) đạt mức độ 2 – mức cao nhất hiện nay.

Toàn quốc đã huy động 261.130 người tham gia học xóa mù chữ (bình quân hơn 52 nghìn người/năm). Lực lượng giáo viên và cộng tác viên xóa mù chữ về cơ bản đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là tại các trung tâm học tập cộng đồng, trung tâm GDNN – GDTX.

Nhiều mô hình linh hoạt, thiết thực đã được triển khai:

• Các lớp học ở vùng biên do bộ đội Biên phòng trực tiếp đứng lớp (Thanh Hóa, Sơn La, Điện Biên...).

• Các lớp xóa mù chữ tại trại giam và cơ sở cai nghiện, tổ chức bởi trung tâm GDTX phối hợp với trường phổ thông trên địa bàn.

• Mô hình gắn xóa mù chữ với phát triển sinh kế, hỗ trợ vật chất cho học viên, được một số đơn vị quân đội triển khai.

Công tác tuyên truyền được thực hiện hiệu quả, ban chỉ đạo ở các cấp được kiện toàn, phân công nhiệm vụ rõ ràng và có kế hoạch hằng năm với chỉ tiêu cụ thể. Nhờ đó, phong trào học chữ lan tỏa mạnh mẽ, giúp người dân trưởng thành hơn trong nghề nghiệp và đời sống.

Các chính sách khuyến học như miễn giảm học phí, học bổng, mở rộng hệ thống trường THPT nội trú, lớp bán trú… đã giúp tỉ lệ học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục học lên THPT hoặc các chương trình giáo dục tương đương duy trì ở mức trên 85% tại hầu hết các tỉnh.

Song song với đó, mạng lưới giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng phát triển mạnh mẽ, tạo lựa chọn đa dạng cho học sinh không theo học THPT, giúp các em vẫn có thể định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân phù hợp.

Những kết quả đạt được trong phổ cập giáo dục và xóa mù chữ giai đoạn 5 năm qua khẳng định nỗ lực lớn của toàn ngành và các địa phương trong việc hoàn thành mục tiêu bảo đảm tiếp cận giáo dục cơ bản cho mọi người dân. Sự vào cuộc của hệ thống chính trị, sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội và sự đồng lòng của cộng đồng đã góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền, nâng cao chất lượng sống của người dân, đặc biệt tại những khu vực còn khó khăn.

Việt Nam từng bước khẳng định mô hình phát triển giáo dục mang tính bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau – nền tảng quan trọng để nâng tầm chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Bài viết liên quan

Giữ gìn tiếng nói, chữ viết đồng bào dân tộc thiểu số ở Cà Mau

Giữ gìn tiếng nói, chữ viết đồng bào dân tộc thiểu số ở Cà Mau

calendar-icon 07/12/25 08:01
Theo Giáo dục thời đại - Tỉnh Cà Mau có gần 32.500 hộ DTTS với gần 139.000 người, trong đó đông nhất là dân tộc Khmer với gần 27.000 hộ, trên 116.600 người. Đồng bào dân tộc Khmer ở Cà Mau có ý thức trong việc giữ gìn ngôn ngữ, chữ viết dân tộc mình. Mở lớp dạy chữ dân tộc Hằng năm vào dịp hè Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cà Mau đều phối hợp với các đơn vị, địa phương trong tỉnh tổ chức mở các lớp dạy chữ Khmer, chữ Hoa cho con em đồng bào DTTS tại các điểm chùa, Salatel, điểm trường và nhà dân, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống. Để việc dạy và học chữ dân tộc đạt hiệu quả, đơn vị phối hợp chặt chẽ với Sở GD&ĐT trong việc dự toán kinh phí; chuẩn bị các nội dung, chương trình, tài liệu phục vụ và các điều kiện cần thiết khác để tổ chức lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giáo viên dạy chữ dân tộc. Ngoài ra, tỉnh cũng hỗ trợ kinh phí cho giáo viên và các...
Tiếp lửa truyền thống anh hùng cho nhiều thế hệ học sinh

Tiếp lửa truyền thống anh hùng cho nhiều thế hệ học sinh

calendar-icon 09/12/25 08:30
Theo Giáo dục thời đại - Khơi dậy tinh thần anh hùng trong học sinh qua các hoạt động truyền thống ý nghĩa, góp phần giáo dục lòng yêu nước và tự hào dân tộc. Cựu Thanh niên xung phong Đoàn Trọng Khiết chia sẻ tại chương trình. Ngày 8/12, Hội Khoa học tâm lý - Giáo dục Việt Nam, phòng Giáo dục Văn hóa - Ca nhạc truyền thống phối hợp cùng Trường Tiểu học Tiền Yên tổ chức Chương trình kể chuyện lịch sử “Tiếp lửa truyền thống anh hùng”. Tại buổi lễ, ông Đỗ Trắc Lộc, Ủy viên BCH Trung ương Hội Khoa học tâm lý - Giáo dục Việt Nam, Trưởng phòng Giáo dục Văn hóa - Ca nhạc truyền thống chia sẻ, chương trình được tổ chức với mong muốn thông qua những câu chuyện lịch sử chân thực và xúc động, có thể góp phần tiếp lửa truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất của các thế hệ cha anh đi trước. Qua đó, giúp các em học sinh hiểu hơn về những hy sinh, cống hiến của lớp người đi trước, từ đó nuôi dưỡng lòng biết ơn, tự hào dân tộc...
Chuẩn nghề nghiệp giảng viên: Chuyển tư duy từ quy phạm sang phát triển

Chuẩn nghề nghiệp giảng viên: Chuyển tư duy từ quy phạm sang phát triển

calendar-icon 14/12/25 11:30
Theo Giáo dục thời đại - Bộ GD&ĐT đang xây dựng Thông tư quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên trong các cơ sở giáo dục đại học. TS Cù Ngọc Phương và sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành. Ảnh: NVCC Những đề xuất đổi mới lần này cho thấy định hướng chuyển dịch quan trọng: tư duy từ quy phạm sang phát triển, tiếp cận từ hành chính sang năng lực, mô hình đánh giá từ tĩnh sang nuôi dưỡng và thúc đẩy sự trưởng thành học thuật của giảng viên. Khắc phục hệ thống đánh giá Hiện nay, khi nhắc đến “chuẩn” của giảng viên đại học, phần lớn các cơ sở vẫn tham chiếu theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp quy định tại Thông tư 40/2020/TT-BGDĐT và sửa đổi tại Thông tư 04/2022/TT-BGDĐT. PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, các quy định hiện hành chủ yếu thiên về yêu cầu mang tính hành chính như văn bằng, chứng chỉ, hạng chức danh, trong khi chưa đánh giá được hiệu quả thực sự trong giảng dạy và nghiên cứu. Một...