Tổ hợp xét tuyển thay đổi: Thí sinh cần thích nghi thế nào?

Theo Giáo dục thời đại - Từ năm 2026, tuyển sinh đại học được dự báo bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh mẽ khi nhiều trường đại học dự kiến thay đổi tổ hợp môn xét tuyển.

Trong đó, một số ngành có thể không còn sử dụng các tổ hợp truyền thống như A00 (Toán, Vật lí, Hóa học) hay C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí) - những “khối thi” đã gắn bó với nhiều thế hệ học sinh hàng chục năm qua.

Yêu cầu tất yếu

TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp TPHCM, cho biết nhà trường đã chủ động chuẩn bị phương án chuyển đổi tổ hợp theo hướng “môn cốt lõi - môn ngành”. Theo đó, với nhóm ngành công nghệ - kỹ thuật, Toán và Vật lí được xác định là trục kiến thức chính; nhóm ngành Hóa - Sinh - Môi trường ưu tiên Toán và Hóa học; nhóm ngành Kinh tế gắn với Toán và Ngữ văn; các ngành Pháp luật cũng được điều chỉnh tổ hợp để bảo đảm yêu cầu đào tạo và tuân thủ quy định chung.

Theo ông Nhân, nếu tiếp tục duy trì những tổ hợp không còn phù hợp với đặc thù ngành học, chất lượng đào tạo ở bậc đại học sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. “Việc điều chỉnh tổ hợp xét tuyển không phải để thu hẹp cơ hội của thí sinh, mà nhằm sàng lọc đầu vào, giúp người học có nền tảng phù hợp hơn với ngành đã lựa chọn. Khi nền tảng tốt, quá trình học tập và thích nghi ở đại học sẽ thuận lợi hơn”, ông phân tích.

PGS.TS Nguyễn Vũ Quỳnh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Lạc Hồng, nhận định: “Cơ hội vào đại học của thí sinh từ năm 2026 không giảm, nhưng cách vào đại học đã thay đổi”. Việc một số ngành không còn xét các tổ hợp truyền thống như A00, B00 hay C00 không nhằm thu hẹp cánh cửa đại học, mà để các trường lựa chọn được thí sinh phù hợp hơn với yêu cầu đào tạo và định hướng của Chương trình GDPT mới.

Theo ông Quỳnh, cơ hội của thí sinh chỉ thực sự bị ảnh hưởng nếu các em không kịp cập nhật thông tin tuyển sinh, vẫn ôn tập và lựa chọn môn học theo tư duy cũ. Ngược lại, nếu chủ động tìm hiểu phương án tuyển sinh của từng trường, tập trung học tốt các môn nền tảng như Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ, đồng thời tận dụng linh hoạt nhiều phương thức xét tuyển khác nhau như thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, thi đánh giá năng lực…, cơ hội trúng tuyển vẫn rất rộng mở. “Cơ hội không ít đi, mà yêu cầu mới buộc thí sinh phải thích nghi nhanh hơn và lựa chọn chiến lược phù hợp với bối cảnh tuyển sinh năm 2026”, PGS.TS Nguyễn Vũ Quỳnh nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ThS Nguyễn Thị Xuân Dung - Giám đốc Trung tâm Truyền thông Trường Đại học Công nghệ TPHCM (HUTECH), cho rằng việc một số ngành không còn xét các tổ hợp truyền thống có thể tạo ra tâm lý lo ngại ban đầu cho thí sinh, nhưng không đồng nghĩa với việc cơ hội vào đại học bị thu hẹp.

Thực tế, các tổ hợp mới vẫn xoay quanh những môn học quen thuộc trong chương trình phổ thông, đồng thời được thiết kế sát hơn với đặc thù từng ngành đào tạo. “Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu để học sinh chủ động hơn trong việc định hướng học tập và lựa chọn tổ hợp xét tuyển. Khi có sự chuẩn bị sớm và thích ứng kịp thời, các em không những không giảm cơ hội trúng tuyển mà còn nâng cao hiệu quả học tập trong quá trình đào tạo đại học”, bà Dung đánh giá.

Đa dạng tổ hợp, mở rộng lựa chọn

ThS Trương Thị Ngọc Bích - Giám đốc Trung tâm Thông tin - Truyền thông Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM (UEF) cho rằng, việc điều chỉnh hoặc cập nhật tổ hợp môn xét tuyển thực tế đã được nhiều trường đại học triển khai từ năm 2025. Một mặt nhằm phù hợp với Chương trình GDPT 2018, mặt khác nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo trong bối cảnh thị trường lao động và ngành nghề đang thay đổi nhanh chóng.

Từ năm 2025, Kỳ thi tốt nghiệp THPT chuyển sang hình thức gồm 2 môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, cùng 2 môn tự chọn với danh mục mở rộng, bao gồm Ngoại ngữ, Lịch sử, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Địa lí, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, Tin học, Công nghệ. Với cấu trúc này, cơ hội vào đại học của thí sinh trở nên đa dạng hơn khi có thể lựa chọn các môn thi phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp của bản thân.

“Một số thông tin cho thấy không ít trường có điều chỉnh, thậm chí bỏ các tổ hợp truyền thống như A00 hay C00, điều này có thể tác động đến nhóm thí sinh đã chuẩn bị theo ‘khối’ cố định. Tuy vậy, không phải trường nào cũng loại bỏ các tổ hợp cũ. Đa số các trường thiết kế tổ hợp theo hướng ‘môn lõi kết hợp môn phù hợp ngành’, vừa bảo đảm tính mở, vừa gắn chặt với yêu cầu chuyên môn của chương trình đào tạo”, bà Bích nhấn mạnh.

Trước xu hướng các trường đại học điều chỉnh phương thức xét tuyển theo hướng tập trung vào các môn học cốt lõi của từng ngành, các chuyên gia cho rằng thí sinh cần sớm thay đổi tư duy chọn môn học tự chọn, bắt đầu ngay từ lớp 10. Thay vì lựa chọn theo số đông hoặc vì “dễ học”, học sinh nên căn cứ vào năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của bản thân để xác định nhóm ngành phù hợp.

ThS Nguyễn Thị Xuân Dung cho rằng, việc thí sinh chỉ tập trung vào điểm số các môn thi tốt nghiệp THPT chưa hẳn là “tấm vé an toàn”. Trong bối cảnh nhiều trường đại học đang đa dạng hóa phương thức và tổ hợp xét tuyển, thí sinh hoàn toàn có thể kết hợp nhiều phương thức để tăng cơ hội trúng tuyển đúng ngành, đúng trường. “Điều quan trọng không phải là chạy theo tất cả phương thức xét tuyển, mà là lựa chọn và tập trung vào những phương thức, tổ hợp phù hợp nhất với thế mạnh và điều kiện của bản thân”, bà Dung khuyến nghị.